Fytotherapie: de kracht van kruiden

Fytotherapie – letterlijk therapie met planten – is eigenlijk net zo oud als de mensheid zelf. Onze voorouders zochten al naar bladeren, wortels en bloemen om hun gezondheid te ondersteunen. En wist je dat de moderne geneeskunde hier rechtstreeks uit is voortgekomen? Veel medicijnen die we nu kennen, zijn oorspronkelijk afgeleid van werkzame stoffen in planten. Een voorbeeld is aspirine. Met als werkzame en pijnstillende stof acetylsalicylzuur, een synthetische stof die is afgeleid van salicine, de natuurlijke stof die voorkomt in wilgenbast.

Kruiden als bondgenoten

Kruiden kun je op veel manieren inzetten: acuut, symptomatisch maar juist ook preventief. En wat ik zelf het mooie vind aan het werken met kruiden is dat ze je niet alleen helpen bij een klacht, maar ook mee bewegen met wie jij bent als persoon.

In mijn praktijk zoek ik daarom altijd naar vier à vijf kruiden die precies passen bij jouw constitutie én bij de organen die betrokken zijn bij jouw hulpvraag. Want een klacht staat nooit op zichzelf. Vaak is er een lange aanloop, waarbij mentale, emotionele én lichamelijke processen elkaar beïnvloeden. Je lichaam is een systeem waarin alles samenwerkt — en soms dus ook samen vastloopt.

Door niet alleen naar de klacht te kijken, maar naar het hele systeem, kun je met kruiden – naast voeding en leefstijl – weer een gezonde draai naar gezondheid maken.

Hoe werkt dat praktisch?

Wanneer alle puzzelstukjes op hun plek vallen, bestel ik de kruiden bij de Natuurapotheek in de vorm van tinctuur. Dit zijn kruiden op alcoholbasis waarvan je drie keer per dag 10–15 druppels neemt vóór de maaltijd.

Daarnaast geef ik vaak een persoonlijk thee-advies.

Wist je dat een kruidenthee, wanneer je die drie keer per dag drinkt, net zo krachtig kan werken als een tinctuur? Het verschil is vooral praktisch: een tinctuur past makkelijker in een druk leven, terwijl thee juist weer heel ritmisch en rustgevend werkt.

Kruiden krijgen pas een medicinale werking wanneer je ze dagelijks en consequent gebruikt. Daarom adviseer ik mensen zonder kruidenkennis ook altijd: varieer met je theeën en ga niet wekenlang dezelfde soort drinken. Of vraag jezelf af waarom je instinctief zo’n behoefte hebt aan deze ene kruidenthee?

Wat kun je zelf doen?

Kruiden integreren in je dagelijks leven is makkelijker dan je denkt:

• Kook met verse of gedroogde kruiden. Tijm, rozemarijn, basilicum en kurkuma zijn kleine krachtpatsers.
• Drink verschillende kruidentheeën. Je lichaam houdt van variatie.

Als je écht wilt profiteren van een kruidenthee, is het belangrijk dat je het theezakje of losse kruiden de tijd geeft om hun werk te doen. Laat de thee minimaal 5 tot 10 minuten trekken. In die tijd komen de inhoudsstoffen vrij die juist zorgen voor de medicinale werking van het kruid.

Even een paar keer met het zakje “soppen” 😉 geeft wel smaak, maar nauwelijks werking. Dus gun jezelf dat kleine rustmomentje terwijl je thee trekt.

• Kijk eens kritisch naar je EHBO-hoekje. Veel zalfjes en sprays hebben inmiddels prachtige natuurlijke varianten, vaak zonder onnodige chemicaliën.

Ervaringen en reacties uit de praktijk

“Ik vind het bijzonder hoe die paar kruiden precies lijken aan te sluiten bij wat ik nodig heb. Het voelt kloppend en passend bij wie ik ben.”

Een andere cliënt zei:

“Fijn dat je niet alleen naar mijn klacht kijkt, maar naar mijn hele systeem. De kruiden ondersteunen daardoor niet alleen één plek, maar mijn hele lichaam. Dat verschil merk ik echt.”

Het zijn dit soort terugkoppelingen die me laten zien dat fytotherapie, in alle eenvoud en kracht, mensen net dat zetje geven wat ze nodig hebben richting balans en herstel.

Veel mensen vinden het fijn om te weten hoe zo’n kruidensamenstelling er nou écht uitziet. Daarom een voorbeeld uit de praktijk (geanonimiseerd, natuurlijk).

Stel, je komt bij me met deze combinatie van klachten:

• je bent snel benauwd of hebt vaak last van je luchtwegen
• je hebt veel slijmvorming
• je ontlasting wisselt van dag tot dag
• je vindt het lastig om voor jezelf op te komen
• en je houdt van koffie en chocolade (dat is geen zonde 😉, maar het vertelt wél iets over je constitutie)

Je hulpvraag is: “Hoe kan ik mijn luchtwegen versterken?”

De zoektocht naar de juiste kruiden

In plaats van één kruid tegen de luchtwegen, kijk ik naar het hele systeem:
Wat vertelt je spijsvertering? Hoe reageert je zenuwstelsel? Is er een belasting op de lever? En welke beweging — opwarmend, verkoelend, verdrogend, verzachtend — past bij jouw constitutie?

Op basis daarvan ontstaat bijvoorbeeld deze samenstelling:

• Guldenroede (Solidago)
  Ondersteunt de nieren en werkt licht ontstekingsremmend. Bij mensen die snel “vollopen” of slijm vasthouden, als bescherming voor onzekerheid.
• Heemstwortel (Althaea)
  Een verzachter voor de slijmvliezen. Helpt bij hoest, irritatie en droogte in de luchtwegen én kalmeert tegelijkertijd de darmen.
• Mariadistel (Silybum marianum)
  Ondersteunt de lever en heeft invloed op je energiehuishouding en je vermogen tot ontgifting.
• Citroenmelisse (Melissa)
  Werkt licht ontspannend op het zenuwstelsel en brengt rust wanneer spanning invloed heeft op ademhaling of spijsvertering.

Samen vormen deze kruiden geen “quick fix”, maar een samenwerkend team dat aansluit bij jouw hele systeem — niet alleen bij je luchtwegen.

Hoe dit dan voelt voor iemand? Mensen merken meestal dat:

• de ademhaling geleidelijk gemakkelijker wordt
• het slijm minder wordt of losser komt
• de darmen rustiger worden
• ze helderder of meer ontspannen aanvoelen

Het is subtiel, maar merkbaar — precies zoals kruiden bedoeld zijn: samenwerken met jouw lichaam.